Makna Kamenangan Sejati ing Dinten ‘Idul Fitri

 

كْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ

اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ

اللهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا وَالْحَمْدُ للهِ كَثِيرًا وَسُبْحَانَ اللهِ بُكْرَةً وَأَصِيْلاً لا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ صَدَقَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَأَعَزَّ جُنْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ لا إِلهَ إلا اللهُ وَلاَ نَعْبُدُ إِلَّا إِيَّاهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّيْنَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُوْنَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَاللهُ أَكْبَرُ اللهُ أَكْبَرُ وَاللهِ الْحَمْدُ

الْحَمْدُ للهِ الَّذِي وَفَقَنَا الإِثْمَامِ شَهْرِ رَمَضَانَ وَأَعَانَنَا عَلَى الصِّيَامِ وَالْقِيَامِ, وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ الْمُبِينُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ خَاتَمُ النَّبِيِّينَ. وَالصَّلَاةُ وَالسَّلامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ وَالتَّابِعِينَ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَى يَوْMِ الدِّينَ أَمَّا بَعْدُ:

فَيَا عِبَادَ اللهِ أُوْصِيْكُمْ وَنَفْسِي بِتَقْوَى اللَّهِ فَقَدْ فَازَ الْمُتَّقُوْنَ وَأَحُسُّكُمْ عَلَى طَاعَتِهِ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ قَالَ اللهُ تَعَالَى فِي الْقُرْآنِ الْعَظِيمِ: أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ:

قُلْ يَعِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ ج إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

Jamaah Sholat ‘Idul Fitri ingkang dipun mulyaaken déning Allah SWT

Sepisan, sumangga kita tansah ngaturaken puji syukur dhumateng ngarsanipun Allah SWT, awit kanthi limpahan nikmat, rahmat, saha hidayahipun, kita saged nglaksanani Sholat ‘Idul Fitri kanthi berjamaah wonten ing masjid ingkang kebak berkah menika.

Kaping kalih, sholawat saha salam mugi tansah katur dhumateng junjungan kita Nabi Agung Muhammad SAW, ingkang kita ngarep-arep syafaatipun wiwit saking donya dumugi akhirat.

Kaping tiga, kula nyuwun ijin ngaturaken wasiat dhumateng diri kula piyambak saha jamaah sedaya, sumangga kita sami ningkataken takwa dhumateng Allah SWT, kanthi nglampahi sedaya dhawuhipun lan nyingkiri sedaya laranganipun.

Allahu Akbar, Allahu Akbar, Allahu Akbar.

Jamaah Sholat ‘Idul Fitri ingkang kulo mulyaaken…

Dinten menika kita sami ngrayakaken dinten riyaya ‘Idul Fitri. Tembung fitri punika tegesipun bali dhateng kesucian, minangka pratanda bilih kita sampun ngrampungaken ibadah puasa Ramadhan.

Kanthi rahmat lan anugrahipun Gusti Allah, kita sedaya saged ngrampungaken kewajiban puasa, ingkang kalebet rukun Islam ingkang kaping sekawan. Sajeroning ibadah puasa, kita sinau ngendhaleni hawa nafsu, saking mangan, ngombe, saha perkawis sanesipun.

Mila, kanthi rawuhipun ‘Idul Fitri menika, kita kraos pikantuk kamenangan. Kados dene prajurit ingkang wangsul saking medan perang kanthi nggawa kamenangan ingkang gemilang. Satemenipun, nglawan hawa nafsu punika kalebet jihad ingkang ageng.

Kados dawuhipun Rasulullah SAW:

“رَجَعْنَا مِنَ الْجِهَادِ اْلاَصْغَرِ اِلَى اْلجِهَادِ اْلاَكْبَرِ”

Tegesipun: Kita wangsul saking jihad alit (ngelawan mungsuh), dhateng jihad ingkang langkung ageng.

Para sahabat lajeng sami nyuwun pirsa: “Punapa ingkang dipun maksud jihad ageng, ya Rasulullah?”

Panjenenganipun lajeng ngendika:

“جِهَادِ النَّفْسِ”

Inggih punika jihad nglawan hawa nafsu.

Allahu Akbar, Allahu Akbar, Allahu Akbar.

Jamaah Sholat ‘Idul Fitri ingkang dipun mulyaaken déning Allah SWT

Kathah sanget tiyang ingkang ngakeni dados umat Islam, nanging boten nate nglampahi sholat, ugi boten nglampahi poso. Nanging anehipun, naliko ‘Idul Fitri rawuh, sami melu bungah-bungah lan seneng-seneng.

Polah tingkahipun kados dene para pahlawan ingkang nembe wangsul saking medan perang kanthi nggawa kamenangan. Nanging satemenipun, malah dereng nate nyumurupi mungsuhipun, langkung-langkung nglawan utawi ngalahakenipun.

Jamaah Sholat ‘Idul Fitri ingkang dipun mulyaaken Allah SWT

Nyambut dinten riyaya kanthi bingah lan suka cita punika kenging kemawon, nanging kedah wonten watesipun, boten ngantos ngluwihi paugeran lan dados mubadzir.

Salah satunggaling ulama agung, Abu Yazid, naté ngendika:

“لَيْسَ اْلعِيْدُ لِمَنْ لَبِسَ اْلجَدِيْدَ، وَلاَ لِمَنْ اَكَلَ اْلقَدِيْدَ، وَلَكِنَّ اْلعِيْدُ لِمَنْ طَاعَتُهُ تَزِيْدُ، وَخَافَ اْلوَعِيْدَ”

Tegesipun: “Riyaya punika boten kanggé tiyang ingkang namung ngagem sandhangan enggal lan nedha panganan ingkang enak, nanging riyaya punika kanggé tiyang ingkang tambah taat dhumateng Allah lan wedi dhumateng ancaman siksa-Nipun.”

Mila, cetha bilih tiyang ingkang ngrayakaken riyaya namung kanthi seneng-seneng lan tumindak mubadzir, punika namung nuruti kekarepan hawa nafsunipun piyambak.

Awit Rasulullah SAW sampun dawuh:

“لاَ يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يَكُوْنَ هَوَاهُ تَبَعًا لِمَا جِئْتُ بِهِ”

Tegesipun: “Dereng sampurna imanipun salah satunggaling panjenengan, ngantos hawa nafsunipun manut dhumateng ajaran ingkang kula bawa.”

(HR. Imam Bukhari)

Mila ingkang leres punika, sanes agama ingkang dipun tundhukaken dhateng hawa nafsu, nanging kosok baline, hawa nafsu ingkang kedah dipun kendhaleni, dipun rem, lan dipun arahaken miturut tuntunan agama Islam.

Menawi punika saged dipun lampahi, mila nembe saged kawastanan sampurna imanipun.

Jamaah ingkang kinurmatan…

Sumangga kita tansah waspada dhumateng godhanipun syaitan. Awit wonten riwayat saking sahabat Wahab bin Munabbih, bilih Rasulullah SAW naté ngendika,

إِنَّ إِبْلِيْسَ عَلَيْهِ لَعْنَةُ اللهِ يَصِيْحُ فِي كُلِّ يَوْمِ عِيْدٍ، فَيَجْتَمِعُ أَهْلُهُ عِنْدَهُ، فَيَقُوْلُوْنَ: يَا سَيِّدَنَا مَنْ أَغْضَبَكَ نَكْسِرْهُ؟ فَيَقُوْلُ: لاَ شَيْءَ، وَلَكِنَّ اللهَ قَدْ غَفَرَ لِهَذِهِ الأُمَّةِ فِي هَذَا الْيَوْمِ، فَعَلَيْكُمْ أَنْ تُشْغِلُوْهُمْ بِاللَّذَّاتِ وَالشَّهَوَاتِ وَشُرْبِ الْخَمْرِ حَتَّى يُبْغِضَهُمُ اللهُ

satemenipun iblis laknatullah njerit saben dinten riyaya. Banjur para bala tentaranipun sami nglumpuk, lajeng nyuwun pirsa:

“Wahai pimpinan kula, sinten ingkang damel panjenengan duka, badhe kula remuk?”

Iblis lajeng mangsuli: “Boten wonten. Nanging Gusti Allah sampun maringi pangapunten dhumateng umatipun Nabi Muhammad ing dinten menika. Mila tugas panjenengan sedaya, godhonen kanthi kesenengan, hawa nafsu, lan perkara ingkang ndadosaken lalai, supados piyambakipun dados tiyang ingkang dipun bendu déning Allah.”

Mila saking punika, sumangga kita jaga kesucian dinten ‘Idul Fitri menika, kanthi tansah eling lan waspada, boten keseret dening hawa nafsu, lan tetep wonten ing dalanipun Allah SWT.

Allahu Akbar, Allahu Akbar, Allahu Akbar.

Jamaah Sholat ‘Idul Fitri ingkang bingah saha kinurmatan…

Saben tiyang ingkang gadhah cita-cita utawi niat badhe nggayuh satunggaling perkawis ingkang maringi kabagyan, mesthi kedah wani ngadhepi rekasa, kesulitan, lan kedah sabar nglampahi cobaan.

Kita menawi kepengin ngrasakaken leginipun woh nangka, kedah purun kagem ketempelan pulutipun. Menawi kepengin ngrasakaken leginipun madu, ugi kedah purun katempuh resiko kesengat tawon.

Makaten ugi, sedaya kabingahan lan kasenengan punika boten saged dipun gayuh kejawi kanthi perjuangan, kesabaran, lan keprihatinan.

Semanten ugi dinten riyaya menika, ingkang kebak kabingahan lan kabagyan, boten saged dipun gayuh kejawi kanthi nglampahi ibadah puasa ing wulan Ramadhan. Sajeroning sewulan kebak, kita sinau nahan ngelih, ngelak, lan ngendhaleni sedaya perkawis ingkang saged mbatalaken puasa.

Mila, tiyang ingkang kepengin gesang penak nanging boten purun rekasa, kados dene kepengin nedha nangka nanging boten purun kegupak pulutipun.

Jamaah ‘Idul Fitri ingkang dipun mulyaaken Allah SWT

Rekasa rumiyin lajeng kabingahan, punika boten namung kadadosan ing manungsa kemawon. Sumangga kita pirsani kahananipun kupu-kupu. Asalipun saking uler. Nalika badhe malih dados kupu-kupu ingkang saged mabur kanthi bebas, piyambakipun kedah nglampahi proses ingkang abot, inggih punika ngenthung (kepompong), boten mangan lan boten ngombe, lan nglebeti papan ingkang sempit sajawining pirang-pirang dinten.

Nanging ing pungkasanipun, piyambakipun malih dados kupu-kupu ingkang endah lan saged mabur kanthi bebas.

Punapa ingkang makaten punika kedah dados pepeling lan piwulang (tadzkirah) tumrap kita sedaya, bilih kabingahan sejati punika kedah dipun lampahi kanthi perjuangan lan kesabaran.

Mila, leres sanget kados ingkang sampun dipun dhawuhake déning Allah Ta’ala:

فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا، إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا (سورة الشرح: 5-6)

Tegesipun: “Satemenipun bareng kaliyan kasulitan punika mesthi wonten kemudahan. Satemenipun bareng kaliyan kasulitan punika mesthi wonten kemudahan.”

Allahu Akbar, Allahu Akbar, Allahu Akbar.

Jamaah Sholat ‘Idul Fitri ingkang dipun mulyaaken déning Allah SWT

Nalika kita nglampahi ibadah puasa, kita sami ngrasakaken ngelih lan ngelak. Nanging kahanan punika namung kita raosaken nalika poso kemawon. Menawi boten poso, kita saged dhahar, ngunjuk, saha nindakaken menapa kemawon kanthi lega.

Nanging, menawi kita purun mirsani kahananipun para fakir miskin, gesangipun sanget memprihatinkan. Wonten ingkang sedinten dhahar, sedinten boten. Sandhanganipun suwek lan boten gadhah gantosipun. Saben dinten mlampah nyuwun kawelasan saking tiyang sanes.

Tiyang kados mekaten punika saben dinten ngrasakaken ngelih lan ngelak, lan atine tansah kebak kasusahan amargi boten mesthi menapa ingkang badhe dipun dhahar. Malah wonten ingkang kedah ngopeni anak yatim.

Mila, sasampunipun kita ngrasakaken rekasa lan sangsarane poso sewulan kebak, sampun kedah thukul rasa welas asih dhumateng para fakir miskin.

Awit saking punika, agama Islam maringi dhawuh supados umatipun ngedalaken zakat fitrah. Kados dawuhipun Nabi Muhammad SAW:

“صَوْمُ الْعَبْدِ مُعَلَّقٌ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ حَتَّى يُؤَدِّيَ صَدَقَةَ الْفِطْرِ”

Tegesipun: “Posone kawula punika kados digantung antawisipun langit lan bumi, ngantos piyambakipun ngedalaken zakat fitrah.”

Sinten ingkang wajib zakat fitrah? Inggih punika saben Muslim ingkang gadhah kaluwihan rezeki kanggé piyambakipun lan kulawarganipun ing wengi lan dinten riyaya.

Lan syaratipun, tiyang punika taksih gesang nalika surupipun srengéngé ing pungkasan wulan Ramadhan (mlebet 1 Syawal). Menawi wonten bayi lair sakderengipun maghrib utawi wonten tiyang séda sasampunipun maghrib, mila kalebet wajib zakat fitrah.

Sinten ingkang nanggung zakatipun lare-lare? Inggih punika tiyang sepuhipun. Menawi boten wonten, dipun tanggung déning tiyang ingkang wajib maringi nafkah saben dintenipun.

Kagem sinten zakat fitrah punika dipun paringaken? Allah SWT sampun nerangaken wonten ing Al-Qur’an, surat At-Taubah ayat 60, inggih punika kanggé golongan ingkang pantes nampi zakat.

Allahu Akbar, Allahu Akbar, Allahu Akbar.

Jamaah ‘Idul Fitri ingkang dipun mulyaaken Allah SWT

Sasampunipun kita nglampahi ibadah puasa wulan Ramadhan kanthi iman lan ngarep-arep ridha Allah, mugi-mugi Gusti Allah paring pangapunten dhumateng dosa-dosa kita, kados bayi ingkang nembe lair.

Kados dawuhipun Nabi Muhammad SAW:

“مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيْمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ”

Tegesipun: “Sintên tiyang ingkang nglampahi (ibadah) Ramadhan kanthi iman lan ngarep-arep ridha Allah, mila badhe dipun apura dosa-dosanipun ingkang sampun kapengker.”

Nanging, punika dosa ingkang gegayutan kaliyan Allah SWT. Dene dosa ingkang gegayutan kaliyan sesami manungsa, dereng badhe kaparingi pangapunten menawi kita dereng nyuwun pangapunten dhumateng sesami.

Mila, ing kesempatan ‘Idul Fitri menika, sumangga kita ginakaken kanggé halal bihalal, nyambung silaturahmi dhumateng para sepuh, sanak kadang, kanca, lan tanggi, kanthi nyuwun pangapunten lahir lan batin.

Rasulullah SAW ugi sampun dhawuh:

“مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ فِي رِزْقِهِ وَيُنْسَأَ لَهُ فِي أَثَرِهِ فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ”

Tegesipun: “Sintên tiyang ingkang remen dipun jembaraken rezekinipun lan dipun dawamaken umurinipun, mila kedah nyambung tali silaturahmi.” (HR. Bukhari Muslim)

Jamaah ‘Idul Fitri ingkang dipun mulyaaken Allah SWT

Saking khutbah menika, kita saged mundhut sawetara kesimpulan:

1. Sumangga kita ngrayakaken ‘Idul Fitri kanthi suka cita, nanging boten ngantos kebablasan nuruti hawa nafsu lan godhaning syaitan.
2. Kabingahan lan kasenengan punika kedah dipun gayuh kanthi perjuangan, kesabaran, lan keprihatinan, kados ingkang kita lampahi ing wulan Ramadhan.
3. Kathah para fakir miskin ing sakupenge kita ingkang mbutuhaken pitulungan, mila aja ngantos kita kesupen ngedalaken zakat lan berbagi.
4. Kanthi semangat ‘Idul Fitri, sumangga kita sami silih ngapura lan nyambung silaturahmi dhumateng sedaya.

بَارَكَ اللهُ لِي وَلَكُمْ فِي الْقُرْآنِ الْعَظِيْمِ

أَعُوْذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيْمِ

“قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا، وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَا”

Tegesipun: “Temenan beja tiyang ingkang nyucèkaken jiwanipun, lan temenan rugi tiyang ingkang ngotoraken jiwanipun.”

 

 

 

 

 

KHUTBAH KEDUA

اللهُ أَكْبَرُ (۷) اللهُ أَكْبَرُ وَلِلهِ الْحَمْدُ

الْحَمْدُ للهِ حَمْدًا كَثِيرًا كَمَا أَمَرَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ ، اللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلَّمْ وَبَارِكْ عَلَى عَبْدِكَ وَرَسُوْلِكَ مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ، أَمَّا بَعْدُ

فَيَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا اللهَ تَعَالَى فِيْمَا أَمَرَ وَانْتَهُوا عَمَّا نَهَى عَنْهُ وَحَذَرَ. وَاعْلَمُوا أَنَّ اللهَ تَعَالَى صَلَّى عَلَى نَبِيِّهِ قَدِيْمًا ، فَقَالَ تَعَالَى : إِنَّ اللهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّوْنَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا اَللّهُمَّ صَلِّ وَسَلَّم عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَالْحَمْدُ للهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ وَيَا قَاضِيَ الْحَاجَاتِ.

اَللَّهُمَّ نَوْرْ قُلُوْبَنَا بِالتَّوْفِيْقِ وَالْهِدَايَةِ وَاجْنُبْنَا الشِّرْكَ وَالْمُنْكَرَاتِ. رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا صَلَاتَنَا وَصِيَامَنَا وَجَمِيعَ عِبَادَاتِنَا يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ.

عِبَادَ اللهِ .. إِنَّ اللهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبِي وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ وَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ وَاللهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُوْنَ